- Συγκίνησε η παρουσία των Αρκάδων και η ζωντανή γέφυρα Σοποτού και Τριπόλεως
Με ιδιαίτερη λαμπρότητα, βαθιά κατάνυξη και έντονο το στοιχείο της πνευματικής και ιστορικής μνήμης πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο, 13 Ιουνίου 2026, στην ιστορική Αροανία Καλαβρύτων (Σοποτό), η Ιερά Πανήγυρις προς τιμήν του Αγίου Νέου Οσιομάρτυρος Παύλου, του μεγάλου αυτού τέκνου της αχαϊκής γης, που με το μαρτύριό του κατέστη φωτεινός φάρος πίστεως για ολόκληρο τον Ελληνισμό.
Η εορτή, η οποία τελούσε υπό την αιγίδα και τη μέριμνα του Ιδρύματος Προασπίσεως Ηθικών και Πνευματικών Αξιών, προσέλκυσε πλήθος προσκυνητών από τα Καλάβρυτα, την Αχαΐα, την Αθήνα, την Ήπειρο, τη Μακεδονία, αλλά και από την Αρκαδία, με ιδιαίτερα ισχυρή την παρουσία Τριπολιτών και Αρκάδων, οι οποίοι προσήλθαν για να τιμήσουν τον συμπολιούχο και προστάτη της Τρίπολης, τον Άγιο που μαρτύρησε στην αρκαδική πρωτεύουσα το 1818, μαζί με τον επίσης Οσιομάρτυρα Δημήτριο 15 χρόνια νωρίτερα (1803).
Των ιερών ακολουθιών προεξήρχαν και συνχοροστάτησαν οι Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ.κ. Ιερώνυμος και Μαντινείας και Κυνουρίας κ.κ. Επιφάνιος, πλαισιωμένοι από πλήθος κληρικών των δύο Μητροπόλεων. Οι καμπάνες του περικαλλούς Ιερού Ναού αντηχούσαν σε ολόκληρη την ιστορική κωμόπολη, από τους παλαιούς μαχαλάδες έως την Πέρα Μεριά, εκεί όπου βρίσκεται το ταπεινό γενέθλιο σπίτι του Αγίου, μεταφέροντας μήνυμα πίστεως, ελπίδας και πνευματικής αναγεννήσεως.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η παρουσία της αντιπροσωπείας της Τρίπολης, καθώς η σχέση της αρκαδικής πρωτεύουσας με το Σοποτό δεν είναι απλώς ιστορική αλλά βαθιά πνευματική. Στην Τρίπολη ο Άγιος Παύλος ολοκλήρωσε τον επίγειο αγώνα του, ομολογώντας τον Χριστό ενώπιον αρχόντων και πλήθους ανθρώπων και λαμβάνοντας τον στέφανο του μαρτυρίου στις 22 Μαΐου 1818.
Ο Άγιος του Σοποτού και της Τρίπολης
Ο Άγιος Παύλος γεννήθηκε στο Σοποτό το 1790 από φτωχούς αλλά ενάρετους και ευσεβείς γονείς, λαμβάνοντας κατά το βάπτισμα το όνομα Παναγιώτης. Από νεαρή ηλικία εργάστηκε έντιμα ως σανδαλοποιός στην Πάτρα και αργότερα στα Καλάβρυτα.
Μια απερίσκεπτη στιγμή, καρπός αδικίας και ανθρώπινης αδυναμίας, στάθηκε αφορμή να αρχίσει η μεγάλη πνευματική του πορεία. Συντετριμμένος από τη συνείδησή του, εγκατέλειψε τον κόσμο και κατέφυγε στο Άγιον Όρος, όπου έλαβε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Παύλος. Εκεί ωρίμασε μέσα του ο πόθος της ομολογίας και του μαρτυρίου.
Ύστερα από μακρά άσκηση, προσευχή και πνευματική προετοιμασία, έφθασε στην Τρίπολη, όπου δημόσια και με παρρησία κήρυξε τη θεότητα του Χριστού. Οι οθωμανικές αρχές τον καταδίκασαν αρχικά να καεί ζωντανός, όμως τελικά αποκεφαλίστηκε στις 22 Μαΐου 1818, σε ηλικία μόλις 28 ετών.
Η θυσία του σφράγισε την πνευματική ιστορία της Πελοποννήσου. Το μαρτύριό του τον κατέταξε μεταξύ των μεγάλων Νεομαρτύρων της Εκκλησίας μας, ενώ η Τρίπολη τον αναγνώρισε ως Πολιούχο και Προστάτη της.
Η αξέχαστη πανήγυρη του 2018
Η φετινή εορτή αναζωπύρωσε μνήμες από το ιστορικό 2018, όταν συμπληρώθηκαν διακόσια χρόνια από το μαρτύριο του Αγίου.
Τότε, η Ιερά Μητρόπολη Μαντινείας και Κυνουρίας, υπό τον μακαριστό Μητροπολίτη κυρό Αλέξανδρο, πραγματοποίησε μία πρωτοφανή προσκυνηματική αποστολή στο Σοποτό. Δώδεκα ολόκληρα λεωφορεία γεμάτα Τριπολίτες και Αρκάδες, μαζί με δεκάδες ιδιωτικά οχήματα, ανηφόρισαν προς την αετοφωλιά της Αροανίας για να συνεορτάσουν τη μνήμη του Πολιούχου τους.
Ήταν μία ημέρα που έμεινε χαραγμένη στη συλλογική μνήμη των κατοίκων της περιοχής. Ακόμη και σήμερα οι Καλαβρυτινοί μιλούν για εκείνη τη μεγαλειώδη προσέλευση των Αρκάδων, η οποία κατέδειξε με τον πλέον εμφατικό τρόπο τους αδιάρρηκτους πνευματικούς δεσμούς που συνδέουν το Σωποτό με την Τρίπολη.
Οι κτήτορες και το χρέος της μνήμης
Ξεχωριστή θέση στην ιστορία του Ιερού Προσκυνήματος κατέχουν οι κτήτορες του Ναού, Ιωάννης & Αικατερίνη Αναγνωστοπούλου, οι οποίοι επί δεκαετίες αφιερώνουν τη ζωή τους στην ανάδειξη του Αγίου, της ιστορίας του τόπου και της πνευματικής παρακαταθήκης της Αροανίας.
Η σχέση τους με τον Άγιο δεν είναι μόνο πνευματική αλλά και βαθύτατα βιωματική. Ο Ιωάννης Αναγνωστόπουλος, γνωστός και ως «ταλαίπωρος Ιωάννης», όπως ο ίδιος αυτοπροσδιορίζεται με ταπείνωση, γεννήθηκε στο ίδιο ακριβώς σπίτι (φωτογραφία επάνω) όπου είδε το φως του κόσμου ο Άγιος Παύλος. Στην ίδια εστία, στο ίδιο παραγώνι, ανάμεσα στους ίδιους πέτρινους τοίχους που κάποτε φιλοξένησαν τον μικρό Παναγιώτη, ξεκίνησε και η δική του ζωή.
Δεν είναι τυχαίο ότι αφιέρωσε την ύπαρξή του στην ανάδειξη της μορφής του Αγίου. Μαζί με τη σύζυγό του Αικατερίνη δημιούργησαν έναν χώρο πίστης, ιστορικής μνήμης και πολιτισμού, μετατρέποντας το Σοποτό σε τόπο προσκυνήματος για χιλιάδες ανθρώπους από κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Τριάντα χρόνια από τον θεμέλιο λίθο
Η φετινή πανήγυρη είχε και έντονο επετειακό χαρακτήρα, καθώς συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από την τοποθέτηση του θεμελίου λίθου του Ιερού Ναού του Αγίου Οσιομάρτυρος Παύλου.
Τρεις δεκαετίες μετά, ο σταυροειδής μετά τρούλου ναός δεσπόζει ανάμεσα στα έλατα και στις καστανιές της Αροανίας, αποτελώντας σημείο αναφοράς για ολόκληρη την ορεινή Πελοπόννησο.
Μετά τη Θεία Λειτουργία, οι προσκυνητές επισκέφθηκαν το Γενέθλιο Οίκημα του Αγίου και το Μουσείο, όπου ενημερώθηκαν για τη ζωή, το μαρτύριο και τη διαχρονική πνευματική ακτινοβολία του. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν παρουσιάσεις για το έργο που επιτελείται στην περιοχή προς διάσωση της ιστορικής μνήμης και ανάδειξη της τοπικής κληρονομιάς.
Στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα συμμετείχε η Ένωση Κρητών Νέας Σμύρνης, ενώ ξεχώρισε η παρουσία του διακεκριμένου Γορτύνιου δεξιοτέχνη των πνευστών Κωνσταντίνου Ζαφειρόπουλου.
Την εκδήλωση τίμησε επίσης με την παρουσία του ο βουλευτής και πρόεδρος του κόμματος Ελληνικός Παλμός, Νικόλαος Παπαδόπουλος.
Ένας «ξεπεσμένος αριστοκράτης» που αρνείται να σβήσει
Το Σοποτό, που λίγες δεκαετίες μετά την Επανάσταση του 1821 αριθμούσε πληθυσμό μεγαλύτερο ακόμη και από τα Καλάβρυτα, γνώρισε αργότερα τη μοίρα πολλών ορεινών ελληνικών κωμοπόλεων. Η άλλοτε ακμαία αγορά του με τα δεκάδες καταστήματα και τις δημόσιες υπηρεσίες ερήμωσε. Τα ρολά κατέβηκαν, οι υπηρεσίες έκλεισαν και ο πληθυσμός μειώθηκε.
Ίσως γι’ αυτό ο αείμνηστος σκηνοθέτης της ΕΡΤ, Κώστας Ασπρούλιας, είχε χαρακτηρίσει κάποτε το Σοποτό «έναν ξεπεσμένο αριστοκράτη».
Και όμως, κάθε χρόνο τέτοιες ημέρες, η ιστορική αυτή πολιτεία ξαναβρίσκει την παλιά της αρχοντιά. Οι καμπάνες ηχούν, οι δρόμοι γεμίζουν προσκυνητές, οι αυλές ανοίγουν και το χωριό ζωντανεύει γύρω από τη μορφή του Αγίου Παύλου. Γιατί ο Νεομάρτυρας του Σοποτού και Πολιούχος της Τρίπολης εξακολουθεί, δύο και πλέον αιώνες μετά το μαρτύριό του, να ενώνει τόπους, ανθρώπους και καρδιές. Να συνδέει την Αροανία με την Αρκαδία, τα Καλάβρυτα με την Τρίπολη και την ιστορική μνήμη με τη ζωντανή πίστη του λαού μας.
Δ.Μ.
